Dystres największym wyzwaniem polskich pracodawców

Raport Medicover „Praca. Zdrowie. Ekonomia. Perspektywa 2025” pokazuje, że ponad 50% pracowników w Polsce zmaga się z objawami przeciążenia psychicznego. Dystres, czyli negatywna forma stresu, dotyka aż 57% kobiet i 61% mężczyzn, a jego konsekwencje stają się jednym z największych wyzwań zdrowia publicznego i rynku pracy. Stopień narażenia na dystres zależy w znacznym stopniu od wieku pracownika i charakteru wykonywanej pracy. Czym jest dystres i jak ograniczyć jego wpływ na zdrowie i efektywność zawodową?

Dystres psychiczny – rosnący problem zdrowia pracowników

Kondycja psychiczna pracowników w Polsce budzi coraz większe zaniepokojenie. Najnowsze dane z raportu Medicover wyraźnie pokazują skalę tego narastającego problemu. Dystres psychiczny odczuwa aż 57% kobiet i 61% mężczyzn. W przeciwieństwie do eustresu, czyli „dobrego stresu”, który jest konstruktywny i mobilizuje do działania, dystres ma destrukcyjny wpływ na organizm i funkcjonowanie.

Zgodnie z definicją Goldberga, dystres to stan, w którym człowiek doświadcza trudnych emocji, takich jak smutek, lęk, zmęczenie i drażliwość, wynikających z codziennych trudności lub sytuacji życiowych.

W nowoczesnym społeczeństwie stres socjalny odpowiada za większość dolegliwości i chorób, których źródła współczesna medycyna upatruje w nadmiernym obciążeniu organizmu. Jest postrzegany jako wyzwalacz wielu schorzeń psychiatrycznych, takich jak depresja i zaburzenia lękowe. W warunkach stresu chronicznego zmiany psychopatologiczne mogą prowadzić do rozwoju zaburzeń, takich jak lęk czy depresja. Związek między stresem a depresją jest dobrze udokumentowany naukowo

– tłumaczy prof. dr hab. n. med. Ewa Mojs, neuropsycholog, Kierownik Katedry i Zakładu Psychologii Klinicznej na Wydziale Medycznym Uniwersytetu Medycznego im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu, członek Rady Naukowej MindHealth.

Dystres wpływa nie tylko na zdrowie psychiczne, ale także fizyczne. Pracownicy często zgłaszają dolegliwości somatyczne: bóle głowy, problemy z żołądkiem, bezsenność czy przewlekłe zmęczenie. Dopiero w trakcie konsultacji okazuje się, że u podłoża tych problemów leżą czynniki psychiczne.

Absencje i koszty dla gospodarki

Dane ZUS pokazują, że w 2024 roku absencje wzrosły o 1,6 punktu procentowego w porównaniu z 2023 rokiem. Przekłada się to na miliony utraconych dni pracy i miliardy złotych strat. Największy wzrost absencji dotyczył zaburzeń psychicznych.

Analiza diagnoz z lat 2022–2024 wskazuje, że:

• zaburzenia lękowe odpowiadają za 34,7% zwolnień lekarskich,
• reakcje na ciężki stres i zaburzenia adaptacyjne stanowią 21,4% zwolnień,
• epizody depresyjne odpowiadają za 19,3% zwolnień.

Średnia długość zwolnienia z powodu zaburzeń psychicznych wzrosła z 17,4 dni w 2022 r. do 21,5 dni w 2024 roku. Pracodawcy muszą więc mierzyć się z dłuższą absencją i koniecznością organizowania zastępstw. Straty generuje także prezenteizm – sytuacja, w której pracownik jest obecny w pracy, ale funkcjonuje poniżej swoich możliwości (produktywność osób z depresją, lękiem lub wypaleniem może być obniżona o 50% lub więcej).

Co stresuje pracowników?

Badania wskazują, że największymi źródłami stresu w miejscu pracy są:

• zależność jakości własnej pracy od innych osób (79,2%),
• nadmiar obowiązków (76,4%),
• niekorzystny wpływ pracy na życie prywatne (75,1%),
• ograniczone możliwości awansu (74,1%).

Stres wiąże się także z wyzwaniami związanymi z nowymi technologiami i koniecznością ciągłego podnoszenia kompetencji. Co siódmy pracownik zgłaszał doświadczenie lub bycie świadkiem zjawisk patologicznych, takich jak mobbing, agresja psychiczna czy dyskryminacja.

Rosnąca świadomość problemu

Mimo niepokojących danych optymizmem napawa fakt, że zaburzenia psychiczne przestają być tematem tabu. W ciągu dwóch lat liczba konsultacji psychiatrycznych wzrosła o 49%, a psychologicznych o 19%. Coraz więcej pracujących osób decyduje się na pomoc specjalistyczną. Jednocześnie nasze badania pokazują, że aż 62% osób korzystających z tej możliwości to kobiety, dlatego tak ważne jest zachęcanie mężczyzn, aby oni również nie wahali się zadbać o swoje zdrowie. To palący problem, ponieważ w Polsce liczba samobójstw wśród mężczyzn jest aż pięć razy wyższa niż wśród kobiet

– zaznacza Beata Wojciechowska, Ekspert ds. profilaktyki i Promocji Zdrowia, Kierownik zespołu przygotowującego raport „Praca. Zdrowie. Ekonomia. Perspektywa 2025”, Medicover.

Praca zmianowa i wiek jako czynniki ryzyka

Kondycja psychiczna zależy także od organizacji pracy. Dystres zgłasza:

• 58% pracowników umysłowych,
• 65% pracowników fizycznych,
• 62% pracujących w systemie zmianowym,
• 54% pracujących w bardziej elastycznych systemach.

Najbardziej narażone są dwie grupy: osoby powyżej 65. roku życia (64%) oraz pracownicy w wieku 20–29 lat (61%), którzy często odczuwają presję związaną z początkiem kariery i niestabilnymi warunkami zatrudnienia.

Rola pracodawców i profilaktyki

Szybki dostęp do diagnostyki i leczenia może znacząco skrócić czas absencji. Model działania oferowany przez Medicover skraca absencję chorobową o ponad połowę w porównaniu z danymi krajowymi, co daje pracodawcom średnią oszczędność 1650 zł rocznie na pracownika. W skali gospodarki oznacza to potencjalnie ponad 28 mld zł oszczędności rocznie.

Odporność psychiczna nie oznacza „radzenia sobie za wszelką cenę”. To zdolność do regeneracji, utrzymania koncentracji i skuteczności mimo presji, czyli dokładnie to, czego potrzebują współczesne organizacje. Pracodawcy powinni zatem zacząć traktować budowanie odporności psychicznej pracowników jako element strategii biznesowej, a nie benefit

– mówi Maciej Sandomierski, psycholog, Kierownik ds. Psychologii i Psychiatrii w MindHealth Centrum Zdrowia Psychicznego.

Profilaktyka jako element strategii biznesowej

Narastające tempo życia, presja, rewolucja technologiczna i zmiany na rynku pracy będą nadal wpływać na zdrowie psychiczne pracowników. Pracodawcy powinni wdrażać strategie wellbeingowe, które obejmują:

• benefity prozdrowotne,
• programy wsparcia psychologicznego,
• działania profilaktyczne,
• kulturę organizacyjną sprzyjającą równowadze między pracą a życiem prywatnym.

Dane jednoznacznie wskazują, że inwestycja w zdrowie psychiczne pracowników nie jest kosztem, lecz elementem strategii rozwoju organizacji.

Opracowano na podstawie materiałów prasowych. Fot. ze śniadania prasowego (20.02.2026) „Dystres – niewidzialny ciężar współczesnego życia”