Nadciśnienie tętnicze – choroba, która dotyczy milionów osób w każdym wieku

17 maja obchodzony jest Światowy Dzień Nadciśnienia Tętniczego. Tegoroczna kampania WHO odbywa się pod hasłem: „Wspólnie kontrolujemy nadciśnienie: regularnie mierz ciśnienie krwi, pokonaj cichego zabójcę”.

Nadciśnienie tętnicze pozostaje jednym z najczęstszych problemów zdrowotnych na świecie. Według Światowej Organizacji Zdrowia dotyczy około 1,4 miliarda osób. Polska znajduje się w grupie krajów o wysokiej częstości jego występowania.

Choroba przez długi czas może nie dawać żadnych objawów, a pierwszym sygnałem bywają dopiero powikłania.

Dlaczego nadciśnienie tętnicze jest groźne

Nieleczone nadciśnienie tętnicze zwiększa ryzyko miażdżycy, zawału serca, udaru mózgu oraz niewydolności serca. Może prowadzić także do uszkodzenia nerek, zmian w narządzie wzroku i przerostu mięśnia sercowego. W wielu przypadkach rozwija się latami bez wyraźnych objawów.

Jak rozpoznaje się nadciśnienie tętnicze

Nadciśnienie tętnicze rozpoznaje się wtedy, gdy wartości ciśnienia tętniczego krwi są trwale podwyższone, czyli wynoszą co najmniej 140/90 mm Hg (skurczowe ≥ 140 mm Hg i/lub rozkurczowe ≥ 90 mm Hg). Co ważne – pojedynczy podwyższony pomiar nie jest wystarczający do rozpoznania choroby. Do potwierdzenia istnienia nadciśnienia konieczne są: wielokrotne pomiary gabinetowe wykonane w różnych dniach lub całodobowe monitorowanie ciśnienia metodą holtera albo systematyczne pomiary domowe (prowadzenie dzienniczka ciśnienia tętniczego). W sytuacjach, gdy wartości są wyższe niż 180/120 mmHg mówimy o „kryzy nadciśnieniowej” lub „przełomie nadciśnieniowym”, stanowiącym zagrożenie życia i wymagającym pilnej interwencji lekarskiej – tu jednym z najbardziej charakterystycznych objawów bywa np. obrzęk płuc. Nie wahajmy się wówczas wezwać karetki

– tłumaczy kardiolog Rafał Łukaszewicz z Medicover.

Nadciśnienie pierwotne i wtórne

W większości przypadków mamy do czynienia z nadciśnieniem pierwotnym, które rozwija się stopniowo i nie ma jednej uchwytnej przyczyny. Jego rozwój wiąże się z wieloma czynnikami ryzyka, w tym stylem życia, dietą, brakiem aktywności fizycznej, otyłością, stresem oraz genetyką.

Nadciśnienie wtórne jest skutkiem innego schorzenia, na przykład chorób nerek, zaburzeń hormonalnych lub bezdechu sennego. W takich przypadkach leczenie przyczyny może prowadzić do normalizacji ciśnienia.

Hipotonia – zbyt niskie ciśnienie

Hipotonia, czyli niedociśnienie tętnicze, rozpoznawana jest zwykle przy wartościach poniżej 90/60 mmHg u kobiet i 100/70 mmHg u mężczyzn. Może powodować zawroty głowy, omdlenia, nudności i osłabienie, a w niektórych przypadkach wymaga diagnostyki lekarskiej.

Profilaktyka nadciśnienia tętniczego

Kluczowe znaczenie w zapobieganiu chorobie ma styl życia. WHO zaleca dorosłym minimum 150–300 minut umiarkowanej aktywności fizycznej tygodniowo lub 75–150 minut intensywnej oraz ćwiczenia wzmacniające mięśnie minimum dwa razy w tygodniu. Znaczenie ma także dieta DASH, ograniczenie soli, redukcja masy ciała, unikanie używek oraz regularna kontrola ciśnienia.

Adherencja i codzienna kontrola zdrowia

Istotnym elementem terapii jest adherencja, czyli przestrzeganie zaleceń lekarskich. Obejmuje ona regularne przyjmowanie leków, pomiary ciśnienia oraz prowadzenie dzienniczka wyników.

Pacjenci powinni wykonywać pomiary zwykle rano i wieczorem, w warunkach spoczynkowych, zapisując wyniki wraz z okolicznościami, które mogły wpłynąć na ich wartość. W razie potrzeby lekarz może zlecić całodobowe monitorowanie ciśnienia.

Nadciśnienie tętnicze jako problem społeczny

Eksperci podkreślają, że skuteczna kontrola nadciśnienia wymaga działań zarówno indywidualnych, jak i systemowych, obejmujących edukację zdrowotną, profilaktykę i dostęp do diagnostyki.

Wczesne wykrycie choroby i konsekwentne leczenie znacząco zmniejszają ryzyko powikłań i poprawiają jakość życia pacjentów.

Opracowano na podstawie materiałów prasowych. Fot. Jesse Orrico/ Unsplash