Czego nie widać na pierwszy rzut oka? Różnica między maszynami siłowymi, którą klubowicz odczuwa już w pierwszej serii

Dwie maszyny siłowe służące do wykonywania tego samego ćwiczenia mogą wyglądać bardzo podobnie – zbliżona konstrukcja i zakres regulacji, niemalże taki sam stos obciążenia. Różnica pojawia się jednak już na etapie pierwszych powtórzeń. Na jednej maszynie największy wysiłek jest odczuwalny na początku ruchu, na drugiej najtrudniejsza okazuje się środkowa faza. Zdarza się, że końcówka ćwiczenia nie wymaga już niemalże żadnego wysiłku, mimo że obciążenie przez cały ten czas pozostaje jednakowe.

Z czego wynikają wspomniane różnice? Znaczenie ma konstrukcja urządzenia i sposób, w jaki przenosi opór na pracujące mięśnie. To właśnie od wykorzystanych mechanizmów zależy profil oporu maszyny, czyli sposób w jaki zmienia się opór w poszczególnych fazach ruchu. Jest to szczególnie istotne, ponieważ zdolność mięśni do generowania siły zmienia się w zależności od długości mięśni oraz kąta ustawienia stawów. Oznacza to, że jedna maszyna może być lepiej dopasowana do ich biomechaniki, podczas gdy druga będzie wywierać nieproporcjonalnie duży lub zbyt mały opór w określonej fazie ruchu. Ze względu na to, wybierając wyposażenie do klubu fitness, warto zwrócić uwagę nie tylko na dostępne obciążenie, czy zakres regulacji, ale również profil oporu urządzenia.

Czego oczy nie widzą…

… to prawdopodobnie odczują mięśnie lub stawy.

Ciężar wybrany na stosie maszyny nie odzwierciedla rzeczywistego oporu, z którym trenujący mierzy się w trakcie powtórzenia. Na obciążenie odczuwane przez ćwiczącego wpływa również geometria układu dźwigni, punkt przyłożenia siły oraz mechanizm, który odpowiada za przeniesienie obciążenia. Jeżeli profil oporu maszyny jest niedopasowany do jego możliwości siłowych, wykonanie powtórzenia w określonej fazie może stać się wyjątkowo trudne, podczas gdy pozostała część ćwiczenia nie wykorzystuje w pełni potencjału mięśni.

Wyobraźmy sobie sytuację, w której klubowicz bez większego problemu rozpoczyna powtórzenie, ale w pewnym momencie kontynuowanie ruchu staje się dużym wyzwaniem. Jednocześnie po pokonaniu tego etapu obciążenie ponownie wydaje się stosunkowo niewielkie. Te trudne fragmenty określa się mianem sticking points, czyli martwych punktów. Ich występowanie może wynikać zarówno z charakterystyki oporu urządzenia, jak i indywidualnych cech anatomicznych, techniki czy zmęczenia ćwiczącego.

Problem pojawia się wtedy, gdy jedna, szczególnie trudna faza ruchu ogranicza możliwość wykorzystania większego obciążenia. Próby wykonania ćwiczenia z większym oporem za wszelką cenę mogą sprzyjać niepożądanym kompensacjom i pogorszeniu techniki.

Maszyny zaprojektowane dla ludzi

Poszukiwanie rozwiązań, które pozwoliłyby lepiej dostosować działanie sprzętów treningowych do możliwości ludzkiego ciała, rozpoczęło się na długo przed powstaniem współczesnych maszyn. Jedną z najważniejszych postaci w rozwoju tego podejścia był Arthur Jones, amerykański konstruktor i twórca marki Nautilus (więcej informacji na ten temat znajdziesz tutaj).

Od lat 40. XX wieku pracował nad rozwiązaniami, które pozwoliłyby wyeliminować ograniczenia wynikające z popularnych wówczas praktyk powiązanych z treningiem siłowym. Badał sposób przenoszenia obciążenia na trenowane partie mięśniowe. Zwrócił uwagę między innymi na sposób przenoszenia obciążenia w trakcie ćwiczeń ze sztangą. W wielu z nich praca silniejszych mięśni tułowia była ograniczana przez słabsze mięśnie ramion, które również były angażowane. W 1948 roku skonstruował pierwszy prototyp maszyny Nautilus Pullover, przeznaczonej do treningu mięśni grzbietu. Zamiast przenosić obciążenie na dłonie, urządzenie umożliwiało kierowanie go bezpośrednio do ramion, ograniczając wpływ słabszych grup mięśniowych na pracę silniejszych mięśni grzbietu.

Prace nad konstrukcją ujawniły jednak kolejne wyzwanie: potrzebny okazał się nie tylko odpowiedni kierunek działania siły, lecz także jej zmiany w zależności od fazy ćwiczenia. Jednym z najważniejszych rozwiązań opracowanych w tym zakresie przez Jonesa stała się specjalnie wyprofilowana krzywka, znana jako Nautilus cam. Jej zadaniem było dostosowywanie charakterystyki oporu maszyny do zmieniających się możliwości siłowych mięśni. Upraszczając, krzywka pełniła funkcję analogiczną do koła pasowego współpracującego z linką połączoną ze stosem obciążenia. Jej nieregularny profil pozwalał jednak na zmianę długości ramienia dźwigni podczas ruchu. W praktyce jej działanie przekładało się na możliwość zwiększania lub zmniejszania oporu w poszczególnych fazach ćwiczenia bez konieczności zmieniania ciężaru na stosie.

Sam fakt zastosowania zmiennego oporu nie oznaczało jeszcze, że maszyna została odpowiednio zaprojektowana. Kluczowe znaczenie miało jego dopasowanie do ćwiczenia i możliwości siłowych mięśni w poszczególnych fazach ruchu

– zdradza Maciej Dufrat, Director of Sales w Core Health & Fitness.  

Wprowadzone rozwiązanie stało się częścią szerszej koncepcji projektowania maszyn z uwzględnieniem biomechaniki ludzkiego ciała. W 1970 roku Jones założył firmę Nautilus Sports/Medical Industries, a opracowywane przez niego rozwiązania zaczęły być wykorzystywane w komercyjnych maszynach treningowych.

Jakość to CORE dobrego treningu

Podejście Arthura Jonesa do projektowania maszyn siłowych stało się ważną częścią dziedzictwa marki Nautilus, która obecnie należy do portfolio CORE Health & Fitness.

Nautilus to marka, która miała bezpośredni wpływ na rozwój współczesnego treningu siłowego. Obecnie nasze dziedzictwo wyznacza również kierunek, w którym rozwijamy kolejne maszyny. Zależy nam na połączeniu zaawansowanej biomechaniki z precyzją wykonania, intuicyjną obsługą i trwałością, jakiej wymagają profesjonalne kluby fitness. Wszystkie te elementy składają się na standard, którego nie da się podrobić

– dodaje Maciej Dufrat.

Z perspektywy klubowicza rozwiązania konstrukcyjne mają przede wszystkim wymiar praktyczny. Wpływają na to, jak odczuwa obciążenie, czy jest w stanie kontrolować ruch i w jakim stopniu może skupić się na pracy trenowanych mięśni. Znaczenie ma również możliwość dopasowania urządzenia do indywidualnej budowy ciała oraz komfort w trakcie wykonywania ćwiczeń. Szczególnie że z tego samego stanowiska korzystają osoby na różnych poziomach zaawansowania.

Dla operatora klubu to również istotna informacja. Klubowicz nie musi wiedzieć, czym jest krzywka ani w jaki sposób konstrukcja urządzenia wpływa na profil oporu. Natomiast różnicę w jakości treningu wychwyci od razu. Oceni sprzęt przez pryzmat własnych doświadczeń – wygody, tego, czy jest intuicyjny oraz sposobu, w jaki maszyna zachowuje się podczas ćwiczenia. Wszystkie te elementy wpływają bezpośrednio na ocenę wyposażenia, a pośrednio również całego klubu.

Artykuł partnerski.