Aktywność fizyczna w Polsce – niski poziom usportowienia dorosłych i dzieci

Polska zajmuje trzecie miejsce od końca w Europie pod względem poziomu aktywności fizycznej. Takie są wnioski z raportu OECD i WHO „Step Up! Tackling the Burden of Insufficient Physical Activity in Europe”. Problem dotyczy nie tylko dorosłych, ale także dzieci, które w wielu przypadkach są mniej sprawne fizycznie niż poprzednie pokolenia.

Eksperci zwracają uwagę, że brak ruchu w najmłodszych latach może mieć długofalowe konsekwencje zdrowotne i społeczne. Kluczową rolę w kształtowaniu nawyków aktywności odgrywają rodzice i opiekunowie.

15 maja obchodzony jest Międzynarodowy Dzień Zdrowia Rodzin ustanowiony przez ONZ. W tym samym czasie realizowana jest także akcja „Dwie Godziny dla Rodziny”. Zachęca ona pracodawców do skracania czasu pracy i wspierania relacji rodzinnych.

Niski poziom aktywności fizycznej dorosłych Polaków

Dane GUS z badania „Budżet czasu ludności” pokazują, że 42,4 proc. osób w wieku 15+ chciałoby więcej czasu przeznaczać na życie towarzyskie i rodzinne. Z kolei 38,2 proc. wskazuje sport i aktywność fizyczną jako obszar, na który brakuje im czasu.

Jednocześnie raport MultiSport Index 2025 pokazuje, że 36 proc. dorosłych Polaków w ciągu ostatniego miesiąca nie podejmowało żadnej formy ruchu. Oznacza to, że nie spacerowało, nie jeździło na rowerze ani nie wykonywało ćwiczeń.

Aktywność fizyczna dzieci – niepokojące dane

Jeszcze bardziej niepokojąco wygląda sytuacja dzieci i młodzieży. Z raportu Global Matrix 4.0 wynika, że jedynie 16,8 proc. dzieci w Polsce spełnia zalecenia WHO dotyczące codziennej, minimum 60-minutowej aktywności fizycznej.

Dane z badań MultiSport pokazują również, że rodzice często przeceniają poziom aktywności swoich dzieci. W czasie ferii zimowych jedynie 20 proc. rodziców deklarowało, że ich dziecko będzie aktywne przez godzinę dziennie, czyli zgodnie z zaleceniami WHO. 45 proc. wskazywało, że dzieci spędzają co najmniej 3 godziny dziennie przed ekranami.

Mimo że aktywność fizyczna jest powszechnie uznawana za kluczowy element profilaktyki zdrowotnej, w praktyce często przegrywa z biernymi formami spędzania wolnego czasu, takimi jak przeglądanie internetu czy oglądanie telewizji

– komentuje prof. Ernest Kuchar, specjalista medycyny sportowej i chorób zakaźnych z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.

Brak ruchu jako czynnik ryzyka chorób cywilizacyjnych

Eksperci podkreślają, że niski poziom aktywności fizycznej ma bezpośredni wpływ na zdrowie populacji. Brak regularnego ruchu zwiększa ryzyko chorób cywilizacyjnych, takich jak nadciśnienie tętnicze, cukrzyca typu 2, otyłość czy choroby zwyrodnieniowe stawów. Może także wpływać na zdrowie psychiczne, w tym na jakość snu i ryzyko zaburzeń nastroju.

Jak wskazuje prof. Ernest Kuchar, konsekwencje te przekładają się również na system ochrony zdrowia. Musi się on mierzyć z rosnącym zapotrzebowaniem na świadczenia medyczne.

Rozwiązanie stanowi profilaktyka zdrowotna, propagowanie zdrowego stylu życia, którego fundament stanowi obok unikania używek, właściwej diety i regularnych badań przesiewowych właśnie systematyczny ruch

– wyjaśnia ekspert.

Dodaje również, że niezależnie od wieku rozpoczęcie aktywności fizycznej przynosi korzyści zdrowotne, nawet jeśli wcześniej styl życia był siedzący.

Wpływ nawyków z dzieciństwa na aktywność w dorosłości

Badania pokazują, że istnieje silny związek między aktywnością fizyczną w dzieciństwie a poziomem ruchu w dorosłym życiu. Wśród osób ćwiczących ponad 3 godziny tygodniowo, 58 proc. deklaruje, że w ich domach rodzinnych sport był obecny regularnie (raport MultiSport Index: Sportkrastynacja).

Oznacza to, że nawyki ruchowe kształtowane w dzieciństwie mogą mieć długofalowy wpływ na styl życia w dorosłości.

Jak Polacy spędzają czas aktywnie z dziećmi

Najczęstszą formą wspólnej aktywności rodzinnej na świeżym powietrzu są spacery, wizyty w parkach oraz korzystanie z placów zabaw. W przypadku aktywności pod dachem dominują baseny, aquaparki, sale zabaw, parki trampolin oraz ścianki wspinaczkowe.

Eksperci podkreślają jednak, że kluczowe znaczenie ma nie tylko forma aktywności, ale jej regularność i włączenie ruchu do codziennego życia rodzinnego.

Opracowano na podstawie materiałów prasowych. Fot. Gabin Vallet/ Unsplash