Kąpiele leśne mają pozytywne oddziaływanie na zdrowie człowieka. Zarówno w aspekcie psychicznym, jak i w zakresie wzmacniania układu odpornościowego. Badania naukowe wykazały między innymi, że taka forma odpoczynku przyczynia się do zwiększenia produkcji i aktywności podstawowych komórek układu immunologicznego, spełniających ważną rolę w walce z wirusami i nowotworami. Polacy coraz lepiej zdają sobie sprawę z tego dobroczynnego wpływu, dlatego rośnie popularność kąpieli leśnych.

Geneza i rozwój kąpieli leśnych – Shinrin-yoku

Kąpiele leśne (jap. Shinrin-yoku) to praktyka kontaktu ze środowiskiem leśnym, która ma korzystnie oddziaływać na zdrowie i dobrostan. Ma także wspierać profilaktykę, leczenie czy rehabilitację. Jej początki sięgają lat 80. ubiegłego wieku. W 1982 roku Japońska Agencja Leśna zaproponowała narodowy program zdrowotny z wykorzystaniem Shinrin-yoku. Celami miały być redukcja stresu u osób aktywnych zawodowo i promocja zdrowego trybu życia. Wprowadzenie programu dyktowane było zdroworozsądkowym przekonaniem, że przebywanie wśród zieleni będzie korzystne dla ludzi.

Kąpiele leśne nie różnią się tak naprawdę od zwykłego spaceru. Chodzi tylko o to, żeby się skoncentrować na byciu tu i teraz, żeby mieć odłączony telefon, wyjęte słuchawki, żeby być i obserwować, co się dzieje wokół mnie i co się dzieje ze mną. Natomiast kąpiel leśna prowadzona z przewodnikiem opiera się już na badaniach naukowych, są konkretnie ułożone sekwencje aktywizowania poszczególnych zmysłów, żeby potem była przestrzeń na zintegrowanie i wyniesienie jak największych efektów zwiększenia wydajności naszego umysłu

– mówi Maggy Modlibowska, przewodniczka terapii leśnej.

Jak kąpiele leśne wpływają na organizm?

Kąpiel leśna potrafi naprawdę zmienić bardzo dużo w naszym organizmie. Już 15 minut działa tak, że obniża nam poziom kortyzolu, a zatem mimowolnie uspokaja nam się organizm, nawet jeśli tego nie odczuwamy. Poprawia się jakość snu, reguluje się ciśnienie, co jest niesamowite. Badania wykazały, że dwugodzinna kąpiel leśna potrafi poprawić zdolność rozwiązywania problemów i kreatywność o 50 proc. To jest bardzo dużo. Wchodzimy do lasu z jakimiś dylematami, z przebodźcowanym umysłem, a wychodzimy spokojni, zrelaksowani i z rozwiązaniami

– wymienia Maggy Modlibowska.

Regularne kąpiele leśne obniżają poziom kortyzolu – hormonu stresu, co wpływa na naturalne uspokojenie organizmu i poprawę jakości snu. To kluczowy aspekt dla osób prowadzących intensywny, narażony na stres tryb życia.

W 2030 roku depresja będzie najczęściej diagnozowaną chorobą na świecie, w związku z czym jesteśmy wszyscy jako ludzie w bardzo trudnej sytuacji. Spacer w naturze 30 minut dziennie, pięć razy w tygodniu obniża ryzyko zachorowania na depresję aż o 30 proc.

– podkreśla Anna Choszcz-Sendrowska, rzeczniczka prasowa Lasów Państwowych, które objęły patronatem honorowym projekt-wystawę łączącą zdrowotne właściwości lasów i sztuki „Beyond the Frame”, która miała miejsce w czerwcu w lasach w Sękocinie.

Substancje wydzielane przez drzewa wykazują działanie bakteriobójcze i grzybobójcze, co dodatkowo wzmacnia odporność i zdrowie fizyczne.

Badania naukowe potwierdzające efekty kąpieli leśnych

Pierwsze japońskie doświadczenia z Shinrin-yoku oparte były na obserwacjach. Jednak dopiero od 2004 roku, po zainicjowaniu projektu badawczego przez Ministerstwo Rolnictwa, Leśnictwa i Rybołówstwa Japonii, pojawiły się twarde dowody naukowe na terapeutyczny wpływ lasów na zdrowie.

Badania wykazały, że spacer po lesie pozwala u mężczyzn zwiększyć aktywność komórek NK i ich liczbę – naturalnych zabójców odgrywających kluczową rolę w odpowiedzi immunologicznej wobec nowotworów i patogenów. Efekt utrzymywał się przez co najmniej siedem dni, a w wielu przypadkach przekraczał nawet 30 dni. Podobne wyniki uzyskano także w badaniach na kobietach. Japońscy badacze postulują włączenie medycyny leśnej do medycyny rehabilitacyjnej.

Dostępność kąpieli leśnych w Polsce

Las jest dla wszystkich, jest otwarty 24 godziny na dobę, siedem dni w tygodniu i jest za darmo. Przetestowaliśmy to, że z każdego miejsca w Polsce w ciągu godziny można dojechać do lasu, bo jedna trzecia Polski to są lasy, więc mamy coś bardzo dobrego, świetnie działającego na nasze zdrowie zarówno fizyczne, jak i psychiczne, bardzo blisko naszych domów i trzeba z tego skorzystać

– wskazuje Anna Choszcz-Sendrowska.

Dzięki temu kąpiele leśne to metoda łatwo dostępna i tania, a jednocześnie bardzo efektywna w budowaniu odporności i odporności psychicznej.

Kąpiele leśne z przewodnikiem – sposób na maksymalizację korzyści

Warto rozważyć uczestnictwo w prowadzonych sesjach, zwłaszcza jeśli celem jest głęboka regeneracja i maksymalizacja efektów terapeutycznych.

Kąpiel leśną każdy może zrobić sobie sam i bardzo gorąco do tego zachęcam. Jest bardzo dużo literatury, która mówi, jakie ćwiczenia możemy wykonać i jak działać. Natomiast kąpiel leśna z przewodnikiem odciąża nas od kontroli kąpieli leśnej, wtedy ona jest pełną sesją, bo nie musimy kontrolować, z której strony lasu jesteśmy, czy znajdziemy ścieżkę powrotną, która jest godzina. Przede wszystkim przewodnik jest w stanie poukładać odpowiednie sekwencje ćwiczeń tak, żeby efektywność kąpieli leśnej jak najbardziej zadziałała na nasze ciało i umysł

– mówi Maggy Modlibowska.

Kąpiele leśne i kontakt ze sztuką – holistyczne podejście do zdrowia

Działanie terapeutyczne wykazuje także obcowanie ze sztuką. Z badań Europejskiego Biura Regionalnego Światowej Organizacji Zdrowia wynika, że kontakt ze sztuką pomaga pacjentom w walce z chorobą, motywuje do powrotu do zdrowia, a włączenie jej do opieki zdrowotnej poprawia wyniki kliniczne oraz wspiera promocję zdrowia i prewencję chorób.

Połączenie dobroczynnego wpływu natury i sztuki przyświecało Maggy Modlibowskiej przy tworzeniu multisensorycznej wystawy „Beyond the Frame”. Wykonana została przede wszystkim z drewna, z wykorzystaniem elementów zero waste.

Podsumowanie

Kąpiele leśne to skuteczna i naturalna metoda wspierająca zdrowie psychiczne i fizyczne. Dzięki potwierdzonym naukowo efektom takim, jak wzrost odporności, obniżenie stresu czy poprawa funkcji poznawczych, kąpiele leśne zasługują na stałe miejsce w programie zdrowotnym każdego, kto chce efektywnie regenerować ciało i umysł.

Opracowano na podstawie materiałów agencji Newseria. Fot. archiwum własne